10 tips voor in het voedingsbeleid van de kinderopvang

Hoe is het huidige voedingsbeleid momenteel bij jullie organisatie? Klopt het helemaal of is er ruimte voor verbetering? Een gezond beleid wordt steeds belangrijker. Daarnaast is het verstandig om dit regelmatig aan te passen doordat er nieuwe onderzoeken (en hypes) over voeding blijven komen.

Hoe gaan jullie om met producten voor ‘af en toe’? Zoals een ijsje in de zomer? Een gezellige brunch met de feestdagen of traktaties? Een passend én gezond voedingsbeleid is ontzettend waardevol voor de toekomst van alle kinderen. In dit artikel deel ik - Iris Vernooij, pedagoog & (kinder)voedingsdeskundige - 10 tips voor een gezond voedingsbeleid voor de kinderopvang. Tips om direct mee aan de slag te gaan of juist belangrijke onderwerpen om met elkaar over in gesprek te gaan.

1. Voldoende groente aanbieden

Een belangrijk punt is minimaal 1  - het liefst 2 of 3 -  vaste momenten op de dag groente aan bieden. Uit alle onderzoeken zien we dat veel kinderen dagelijks te weinig groente eten. Het is erg zonde om dit alleen van het avondeten af te laten hangen.

2. Water, water en nog eens water

Water drinken is anno 2024 het nieuwe normaal. Een belangrijke ontwikkeling, juist voor de jonge kinderen. Dit vanwege de relatief lage dagelijkse kcal inname, op jonge leeftijd is de juiste keuzes maken daarin extra waardevol. Daarnaast zijn vaste drinkmomenten belangrijk zodat kinderen op een dag altijd voldoende kunnen drinken. Thee (zonder suiker) is evenals een geschikte optie.

3. Voldoende vetten

Voldoende vetten voor de ontwikkeling van o.a. de hersenen zijn erg belangrijk voor (jonge) kinderen. Besmeer daarom iedere boterham met margarine. Ja... Echt margarine. Geen halvarine. Dat zie ik namelijk nog te vaak bij locaties op tafel staan.

4. Juist wel allergenen zoals pindakaas en ei

Dit is een lastige, ik kan mij namelijk goed voorstellen waarom je als kinderopvang organisatie besluit  om geen pindakaas (aan baby’s of dreumesen) aan te bieden. Het is een allergeen en een allergische reactie wil je natuurlijk voorkomen.  Maar recente onderzoeken laten juist zien dat vroegtijdig allergene zoals pinda en ei aanbieden allergieën kan voorkomen. Dat maakt het juist heel waardevol om er wel voor de kiezen dit op een veilige manier aan te bieden. Bekijk hoe jullie dit als organisatie gaan aanpakken en dit dan ook mee in je voedingsbeleid.

Wel één belangrijke toevoeging; Wanneer een kind een verhoogd risico voor een allergie heeft, bijv. als een broer/zus of ouders al een allergie of eczeem heeft, overleg dan met ouders wat te doen. Mogelijk kunnen jullie hierbij besluiten om het bij de opvang niet aan te bieden zodat ouders dit (soms in overleg met de (kinder)arts) goed kunnen monitoren. Mijn tip is om dit altijd uit te vragen bij een intake gesprek.

5. Voor de uitzonderingen, denk aan of

Denk in het voedingsbeleid goed na hoe de organisatie omgaat met uitzonderingen. Is er in het voedingspatroon ruimte voor een uitzondering? Zoals minder gezond beleg zoals jam of appelstroop? In de zomer een ijsje? Een verjaardag van een pedagogisch medewerker? Andere voeding bij feestdag? En hoe is dat gelijk voor een dreumes, peuter of kind van de bso?

6. Besteed naast voedzame eetmomenten in het voedingsbeleid voor de kinderopvang evenals aandacht aan een gezellig eetmoment

Een voedingsbeleid met gezonde voedingsmiddelen is belangrijk maar een pedagogisch stuk in het voedingsbeleid kan niet ontbreken. Een fijne eetmoment is heel belangrijk. Denk bijvoorbeeld bij het opstellen van het voedingsbeleid aan de volgende punten.

Wat vinden jullie wel/niet zo/ of niet belangrijk?
- Moet er bij iedere tafel een pedagogisch medewerker zitten?
- Wachten alle kinderen met eten tot iedereen eten heeft?
- Wordt er gestart met een liedje/spreuk/gebed?
- Mogen kinderen eerder van tafel als ze klaar zijn met eten?
- Eet de pedagogisch medewerker mee?
- Eet de pedagogisch medewerker dezelfde voeding?
- Wat vinden jullie van vaste eetafspraken zoals;
‘2 boterhammen met beleg en 1 zonder’
‘Eerst groente eten en dan een koekje’
‘Eerst korstjes en dan een nieuwe boterham’
‘Pas eten als je drinken op is’
- Moet de pedagogisch medewerker streven naar niet opstaan van tafel?
- Mag er muziek opstaan tijdens het eten?

Loop deze en andere punten eens door. Welke vinden jullie nu wel of juist niet belangrijk? En vooral waarom?

 

7. & natuurlijk een educatief eetmoment

Het eetmoment is zoveel meer dan enkel voeding tot je nemen. Zeker voor jonge kinderen op de kinderopvang. Ze leren smaken, texturen en maken kennis met onbekende voedingsmiddelen. Daarnaast is de kinderopvang een fijne plek om kinderen nieuwe voeding te leren eten. En natuurlijk om meer te leren over het eten.

8. Ondersteuning van de kieskeurige eters

Helaas komt kieskeurig eetgedrag regelmatig voor. Wellicht zitten er ook één of meerdere kinderen op de groep die selectief zijn in wat ze wel en vooral niet eten. Waar het soms weggezet wordt als een fase is de manier hoe pedagogisch medewerkers (en ouders) omgaan met deze fase wel bepalend voor de duur én intensiteit van deze fase. Voor pedagogisch medewerkers kan het daarom heel waardevol zijn om juist kinderen met kieskeurig eetgedrag met een passende aanpak hierbij te ondersteunen.

Tip: Organiseer een studiedag of training over dit onderwerp om pedagogisch medewerkers om te leren gaan met kieskeurig eetgedrag.

9. Hanteer een vaste regie in verantwoordelijkheid. Pedagogisch medewerkers bepalen wat, wanneer en waar er gegeten wordt. Kinderen bepalen of en hoeveel er gegeten wordt.

Over het algemeen worden kinderen geboren met een fantastisch honger- en verzadigingsgevoel. Ze geven duidelijk aan wanneer een baby/kind honger heeft en stoppen met eten/drinken wanneer zij verzadigd zijn. Voor een gezonde toekomst is het heel waardevol als dat in stand gehouden kan worden. Een tip is daarbij om dit te doen vanuit de verantwoordelijkheidsverdeling van Satter. Daarin bepaal jij als wat je aanbiedt, het kind kan vervolgens bepalen of en hoeveel er van gegeten wordt.

10. Maak een plan van aanpak voor het implementeren van nieuwe voedingsbeleid voor de kinderopvang.

Een nieuw voedingsbeleid schrijven is stap één. Maar het is daarbij essentieel dat het team dit beleid ook gaat dragen en uitvoeren. In een team zitten altijd verschillende meningen, niet iedereen zal in eerste instantie achter het beleid staan. Maak daarom een plan van aanpak hoe je dit gaat implementeren aan het team. Deel bijvoorbeeld wat maakt dat een gezonder beleid zo belangrijk is, waarom er vanuit de maatschappij verandering nodig is en kom tot extra informatie hoe je tot de besluiten gekomen bent. Start hier bijvoorbeeld mee vanuit een studiedag of workshop.

Lijkt het je waardevol om dit te organiseren? In de workshop ‘Het nut van gezonde voeding’ gaan we dieper in op het belang van een gezond voedingsbeleid, neem ik de pedagogisch medewerkers mee in de noodzaak van meer groente eten en welke broodbeleg keuzes daarin passend zijn. Deze workshop is perfect om in te zetten wanneer het beleid aangepast wordt en helpt de pedagogisch medewerkers om direct gemotiveerd met het nieuwe voedingsbeleid van de kinderopvang aan de slag te gaan.

Extra; Veiligheid staat voorop

En ook niet te vergeten… Hoe om te gaan met veiligheid. Snijd alle ronde voedingsmiddelen, zoals tomaten, blauwe bessen en druiven voor kinderen onder de 4 jaar klein vanwege verstikkingsgevaar. Ook voedingsmiddelen zoals knakworst, popcorn en harde voedingsmiddelen zoals noten zijn niet geschikt om in zijn geheel te eten.

 

Veel succes met het aanpassen! Heb je twijfels? Of lijkt het je fijn als ik eens mee brainstorm over jullie voedingsbeleid voor de kinderopvang?
Neem dan gerust contact met mij op.